Kardeş kıskançlıklarında yapılacak ilk iş, çocuğumuzun duygularını sevgiyle kabul etmemiz ve onunda bu duygularıyla yüzleşmesini sağlamamızdır.
*Kardeşe yönelik olumsuz duyguları reddedip, önemsememe yerine, onları kabul edip, tanımaya çalışmalıyız; Çocuk
"Anne, hep bebekle ilgileniyorsun."değinde
"Hiç de değil, daha biraz önce seninle oynamadımmı?" demek yerine ona sevgiyle gülümseyerek, başını okşayarak
"kardeşine bu kadar zaman ayırmam pek hoşuna gitmiyor." diyerek duygularını kabul ettiğimiz mesajını vermiş aynı zamanda bundan sonrada ona duygu ve düşüncelerini kendini suçlamadan paylaşma imkanı yaratmış oluruz. Bu yaklaşımla birlikte bizim kendi duygularınızı çocuğumuzla paylaşmamız ( yürüyemediği için her şeyi ona ben getirmek zorundayım bu beni aslında yoruyor, ona çok zaman harcamak zorunda kalıyorum v.s ama ben ikinizi de çok seviyorum o yüzden bunları yapmaktan mutlu oluyorum. Senin gibi yürümeye başlayınca istediğini alabilecek yada henüz dişleri çıkmadığı için sadece benim sütümle beslenebiliyor sende küçükken benim sütümle besleniyordun bak şimdi büyüdün artık kendin besleniyorsun ne güzel, ben de kardeşim doğduğunda kıskanmıştım ama sonra ……biliyormusun? demeniz çocuğunuzun kaygılarını azaltmaya yardımcı olacaktır.
*Kardeşi hakkındaki duygularını açığa çıkarması için etkin dinleme yapmalısınız.( etkin dinleme yöntemlerini mutlaka öğrenmelisiniz artık ona çok ihtiyacınız olacak J)
* Bebekle ilgili işler de biberonunun soğutulması, bezini getirme, altını birlikte değiştirme, yatağını toplama, oyuncak ya da giysi seçimi gibi konularda çocuğunuzun katılımını sağlayan sorumluluklar verme onu rahatlatacaktır.
*Eşlerin işbölümü yaparak, çocuklarıyla aynı anda ilgilenmeye çalışması çocuğun kendisiyle de ilgilenildiğini hissetmesini sağlayacaktır. Böylece sözel olarak söylenen kardeşin doğdu ama senin dünyanda değişen bir şey yok, sana olan sevgimizde bir azalma yok mesajını davranışla gösterme imkanı yaratılmış olacaktır. Çünkü çocuklar konuşmalardan çok davranışlarla ilgilenirler. Yani duygu ve düşüncelerinizi somut olarak ifade etmelisiniz.. Tüm bunları sizin kadar eve gelen yakınlarınızın da yapmasını sağlamalısınız.
*Çocuklar her şeyi somut algılarlar örn. Ona şaka yollu söylene kardeşin geldi pabucun dama atıldı ya da artık kardeşini senden daha çok seveceğiz ee nede olsa o küçük v.s çok travmatik sözlerdir. Çünkü çocuk ne yazık ki onları gerçek olarak algılar.
*Kıskanan çocuğunuzla, mümkün olduğunca nitelikli zaman geçirilmeye çalışmalı, daha önce sizinle birlikte yapmaktan hoşlandığı ne varsa gerçekleştirmesine olanak verilmelidir. Yeni gelen kardeşle birlikte önceden gerçekleşen oyun parkına gitme, akşam yemeğinden sonra hikaye okuma gibi etkinlikler devam etmelidir. Bu sayede hala istendiğini fark edebilecektir..
*Bebeğe sürekli "bebek" demek yerine doğrudan adını söylemeye başlamak bebeğin bir nesne değil de canlı bir varlık olduğunu anımsatacaktır. · Bebeğe "benim" değil "bizim" diye başlayarak hitap etmek ve "Sessiz ol, kardeşin uyuyor" gibi sözlerle çocuğun yaşantısını bebeğe göre ayarlamak kıskançlığı tırmandıracaktır. Yapmasını istedikleriniz siz yaparak model olursanız o zaten taklit edecektir. ( uyurken aman uyanmasın sessiz konuşayım deyip sesinizi alçaltıyorsanız zaten oda öyle yapacaktır)
*Aşırı kaygı içeren tavırlarla çocuğu bebekten uzaklaştırmaya çalışmak, sürekli müdahale etmek kıskançlığı arttıracaktır.
*Kıskanmasın diye çocuğa aşırı hoşgörü göstermek yada tutarsız davranmak durumu kötüleştirecektir. Örn: Önceden yalnız yatan çocuğun anne babasıyla yatmasına izin verme, önceden giysilerini giyebilen çocuğu giydirmek gibi.
*Bu dönem keşfetme dönemi olduğundan onunla birlikte kardeşinin her yanı incelenmelidir. Aksi takdirde bunu tek başına yapmaya kalkışacak bilmeden zarar verebilecektir. Bunun dışında bir yaklaşım sergilerse empati yapabilmesi için kardeşine yaptığını kendisine de yapması istenerek nasıl bir davranış yaptığını anlaması sağlanabilir. Çocuk mesajı alsa da almasa da iki kardeşi kontrolsüz yalnız bırakmamakta fayda var. (Beş yaşına gelene kadar çocuklar zarar verip vermediklerini kavrayamazlar.)
*Kardeşler arasındaki karşılaştırmalardan kaçının. Ancak onunda bir zamanlar küçük bir bebek olduğu, aynı bakım ve özenin kendisine de gösterildiğini çocuğun küçülmüş giysileri, bebeklik fotoğrafları gösterilerek, o bebekken yaşanan anılarla anlatılabilir ve onun sevimli hallerinden bahsedilerek kendini daha iyi hissetmesi sağlanabilir.
* "Sen artık ablasın ağbisin" diyerek, yaşının üzerinde olgunluk beklememeli, onun da hala çocuk olduğu hatırlanmalıdır..
*Bebeğin gelişiyle birlikte çocuğu kreşe, ana okuluna göndermek, (aile yakınlarının evine göndermek, odasının ayrılması, ) gibi değişiklikler doğru değildir. Bu durum dışlanmışlık duygusu yaratacağından kardeş kıskançlığını körüklediği gibi çocukta güvensizlik duygusunun gelişmesine, ayrılık sendromunun yaşanmasına ve çocuğun içine kapanık ya da saldırgan olmasına yol açabilir.
*Sevginizin eşit olduğunu söylemekten çok göstermeye çalışmalısınız örn. bir meyve veriyorsanız yarıya bölerek vermelisiniz ( püre bile yapsanız J )
*Kardeşine kendisinin olan bir şeyi vermesi için asla zorlanmamalı çünkü sahip çıkma duygusu örseleneceği için kıskançlığı daha da artacaktır. Bu yaşlarda çocuktan paylaşım beklemek ona zarar verir.
*Ailenin bütün olduğu duygusu herkes tarafından hissedilmelidir. Bunun için bütün ailenin birlikte yapabileceği evi düzenleme, ev ziyaretleri, birlikte oyun oynama, gezinti, piknik, alışveriş, sinema, tiyatro izleme gibi etkinliklere yer vermek çok fayda sağlayacaktır.
Nurten Daniş
Çocuk Gelişimi – Eğitimi Danışmanı
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder