• Psikososyal açıdan otonomi
• Psikanalitik açıdan anal dönem olarak adlandırılır.
Geleceğimizi belirleyen kritik dönemlerden ikincisi olan 1,5-3 yaş dönemi bağımlılıktan özgürlüğe geçiş sürecini kapsar. Karar verebilme yeteneğinin ilk ortaya çıktığı dönemdir. Bu nedenle çevrelerinde ki kişilerin nelere izin verip vermediği konusunda sürekli test eder durumda oldukları kadar kendi varlığını ispatlama çabası ile çokça zıtlaşma eğilimi gösterir. Denetim kurarak kendini ve etrafını yönetme yetisini kazanma başladığından edilgin durumdan etkin duruma geçiş gerçekleşir. Çevresindeki bireylere bağımlı olduğu kadar bireyselleşme, bağımsızlaşma gibi karşıt duyguları bir arada yaşamaktadır.
Dil gelişimleri iletişim kurabilecek seviyede olsa da soyut olanı anlamakta zorlanırlar. Durumları somutlaştırarak anlatmak gerekir. ( sıcağın ne olduğunu, ütüyü çok hafif derecede ılıtıp dokunmasına izin vererek anlatabildiğimiz gibi) Kendine ismi ile hitap eder, cinsel kimliğin ilk ifadesi olan, cinse ait taklitler başlar. Şefkat duygusu başlasa da duygularını ancak somut bir şekilde ifade edebildiği için kendini sözle ifade etme yerine bedensel davranışlarla ifade eder( vurma,itme,tepinme ). Utanç duygusunun oluştuğu dönemdir. Çevresel uyaranlara karşı çok açık olduğu gibi kendi uyaranlarını yaratma çabası içindedir. Gelişiminin tam olarak desteklenebilmesi için ( zihinsel, bedensel,sosyal, duygusal, psikomotor ve özbakım becerilerini kazanma açısından) oluşturulan güvenli iç ve dış çevrede dilediğince keşif yapmasına, sorduğu her soruya anlayabileceği biçimde yanıt almasına imkan tanınmalıdır. Alabileceği sorumluluklar verilerek ( zorlanmayacağı kadar oyuncaklarını toplama, yemeğini yeme, sofra kurma v.s ) başardıkları için sözel ödüllendirilmeli özgüveni geliştirilmelidir. Bu dönem özdeşleşme döneminin başlangıcı olduğundan çevresindeki bireyleri taklit ederek onlara benzemeye çalışır. Çocuğumuzun istediğimiz özellikleri taşıyabilmesi, sorumluluk bilincinin gelişebilmesi için örnek davranışlar sergilememiz çok önemlidir. Bu özellik aynı zamanda onun toplumsallaşma çabalarının bir başlangıcıdır. Kardeş düşünülmesi için en uygun dönemdir.
Bu yaş dönemdeki çocuğumuza yaklaşırken onun dışkısını ikna ederek almaya dikkat etmeliyiz. Çocuk için dışkı bedeninin bir parçası gibi algılanır. Bu dönemin en büyük endişesi dışkısının izinsiz alınmasıyla bedenin bir parçası zorla alınıyormuş gibi hissetmesidir.Dışkılamak haz verici bir durumdur dışkılamayı denetleyerek kendisiyle utanç duymamayı, başarma duygusunu tatmayı öğrenir. İsteği dışında alınması endişesi yada utandırılma korkusu ile gizlenme çabası içine girer. Henüz anüs kaslar gelişmediği halde erken tuvalet eğitimi verilme yada altı pişik olur korkusu ile bekletmeden bezini almaya zorlama çocukta utanma, suçluluk duymaya dolayısıyla duygusal tepkilerin kilitlenmesine yol açabilir. Kararlarına saygı gösterilmediği, bir birey olarak kabul edilmediği düşüncesi ile kararsız, anal erotizm sergileyen yada bunu bastırmak için aşırı tepki gösteren mutsuz bir birey olma olasılığı artar. Dışkılamasına karşı ilgisiz kalınarak temizlik ihtiyacı giderilmediği, dışkısının fark edilip sevgi dolu yaklaşılamadığı durumlarda ise başkalarının kararlarını kabul etmeyen, itirazcı, kararsız, öfkeli, asi, sadomazoşist ( kendine ve başkalarına zarar verme ) eğilimli, temizlik ve düzenle özdeşleşemediği için dağınık, düzensiz bir kişilik oluşturabilir. Gerek titiz gerekse ilgisiz tutum sonucunda çocuk anlaşılmadığını sanarak yalnızlık duygusu ile tanışır, bu duyguyu dışkısını içinde tutarak oluşan basınç hissiyle gidermeye çalışır. Saldırgan davranışın ifadesi olarak dışkısını bırakmalar görülür( büyüklerde küfür etme ) Cezalandırılma korkusu yaşam boyu aşırı düzenlilik, katı görüşlülük, inatçılık, cimrilik gibi davranışlara yol açabilir.
DÖNEMİN SAĞLIKLI GEÇİRİLMESİ SONUCUNDA
Bireysel özgürce seçim yapabilen, bağımsız, kendine güvenen, kendi kararlarını kendi verebilen, başkalarının kararlarına saygılı, güven duyulan, duygu ve düşüncelerinde tutarlı, yeniliklere açık, davranışlarının sonuçlarını kabul eden, kendisiyle barışık, sağlıklı özdeşim kurabilen, paylaşımcı olduğu kadar kendi değerine sahip çıkan sosyal bir kişilik gelişir.
Sevgiyi çocuk coşkusuyla yaşamanız dileği ile.
Nurten DANİŞ
Çocuk Gelişimi Eğitimi Danışmanı
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder